نجوا
سرودِ شعر و ادب

 

جیلانی لبیب

ترانه های  بیلیتیس

و

دو گل آفتابگردان

 

 

کتاب های را که می پسندیدم و در دلم چنگ می زدند، دوباره و چند باره از کتابخانۀ مکتب مان به عاریت می گرفتم. کتابخانۀ لیسۀ سلطان که محوطه اش همزمان، برای سرگرمی دانشجویان در زمان تفریح ، ورزش های بدنی و گرفتن امتحان نیز مورد استفاده قرار می گرفت، درست درمنزل بالای ساختمان موقعیت داشت.

یکی ازین کتاب های دوست داشتنی ام، ترانه های بیلیتیس از شاعرۀ یونان باستان، ترجمۀ شادروان شجاع ا لدین شفا بود. شعر های این کتاب ، سرودۀ دوشیزۀ بنام بیلتیس، چنان زیبا بودند و طبیعی که فکر می کردی زیر درختی با بیلیتیس یکجا نشسته یی، وقتی وی با چکامه نخ می ریسد.

از آن زمان مدتی گذشت، اما من هنوز دنبال کتاب اصلی اش که شجاع الدین شفا وی را از روی بساطی در پاریس خریده بود، می گشتم، تا اینکه روزی و روزگاری آنرا در لابلای گرد و غبار کتاب های جای کارم که می خواستند دورش بیندازند، یافتم. نویسندۀ این کتاب چکامه سرای معروف فرانسه پیر لوئیس Pierre Louys می باشد که ادعا می کند ترانه های بیلیتیس، به دوشیزۀ قشنگی بنام بیلیتیس که همزمان با سافو   Sappho شاعرۀ یونان باستان که میانۀ ۵۵۷ ـ ۶۱۲ پیش از میلاد در منطقۀ میتیلینه  Mytilene  ، مرکز اداری و اقتصادی جزیرۀ لیزبوس  Lesbos می زیسته است، تعلق دارد.

ناگفته نباید گذاشت که واژۀ زنان همجنس گرا ی لیزبیان Lesbian نیز از نام همین جزیره که سافو در آ نجا عشق زنان به زنان را شاعرانه می ستوده ، سرچشمه گرفته است.

پیر لوئیس که  در سال ۱۸۷۰ میلادی در بلجیم به دنیا آمد و بتاریخ چهارم ماه جون  ۱۹۲۵ میلادی  در پاریس چشم ازجهان فروبست، کتاب

  Les Chansons de Bilitis  را  در سال۱۸۹۴ میلادی در پاریس به چاپ رسانید.

هرچند لوئیس ادعا می کند که این کتاب را از یونانی به فرانسوی برگردانیده  و برای درست پنداشتن باورش حتی زندگینامۀ جعلی هم برای بیلیتیس نگاشته وجهت صحت بخشیدن مطلب، نقل قول های از سافو را نیز در داخل کتاب گنجانیده است، اما قالب اشعار این نظر را بطور کامل رد می نماید. به نظر زبانشناسان و منتقدان ادبی، ساختار این ترانه ها بیشتر شیوۀ مکتب پارناسی را دارا هستند.

در این سبک ادبی، شیفتگان هنر برای هنر به قالب ، واژه  و قافیۀ چکامه توجه بیشتری مبذول میدارند تا به رسالت شعر و ادبیات.

هم چنینست شعری مشهور بنام رویش دو گل آفتابگردان در اطاق زردرنگ ، که از سال ها بدینسو در کتب آموزشی بریتانیای کبیر هم راه می یابد، و بر اساس روش بیان وزبان به عنوان نمونۀ از چکامه های ویلیام بلیک ۱۷۵۷ـ ۱۸۲۷ میلادی William Blake  نقاش و شاعر سدۀ نوزدهم معروف و تدریس می گردد، از کس دیگری به اثبات می رسد.

این شعر که بنام  نقاش و چکامه سرای سدۀ نوزدهم بریتانیا ، ویلیام بلیک، در کتاب های تعلیمی  این کشور و چند ایالت اتازونی نیز درج گردیده است، در اصل آفرینش شاعرۀ می باشد امریکایی تبار بنام نانسی ویلارد Nancy Willard  که  آنرا به سال ۱۹۸۱ میلادی در دفتر برگزیدۀ اشعارش  تحت عنوان دیداری با ویلیام بلیک به نشر رسانیده است.  

چکامۀ که به ویلیام بلیک نسبت داده شده بود ازین قرار است:

Two Sunflowers Move in the Yellow Room

by William Blake

 

 

“Ah, William, we’re weary of weather"

said the sunflowers, shining with dew

“Our traveling habits have tired us

" ؟Can you give us a room with a view

 

They arranged themselves at the window

and counted the steps of the sun

and they both took root in the carpet

where the topaz tortoises run

 

رویش دو گل آفتابگردان در اطاق زردرنگ

اثر ویلیام بلیک

 

"آه ویلیام، آب و هوای اینجا دلزده مان کرده"

آفتاب گردان به  شبنمی، تابان چنین گفت

"سفرهای زیاد، خسته مان نموده

میتوانی اطاقی با منظره هدیه مان بدهی؟ "

 

آنها کنار پنجره قرار گذاشتند

و گل، گام های آفتاب را پیمود

و هر دو در فرش خانه ریشه بافتند

آنجا که نقش مرجانی سنگ پشت ها می تند

 

اطاق زردرنگ، مرجان و سنگ پشت در این شعر به ترتیب سمبول های هستند از محل جرم و جنایت، قدامت و اصالت و صبر و حوصله.

و پیر لویس را با وجود سرودن ترانه های بیلیتیس در زیبایی تمام، تصور اینکه چنین دوشیزۀ شاید هرگز نمی زیسته است و تنها ساخته و پرداختۀ او باشد، هنوز هم نتوانسته ام بیاد فراموشی بسپارم .

 آری، بیلیتیس ، این مه سیمای یونانی، زیر نهالی از زیتون چه زیبا با نخ چکامه می تنید!!!

 

 

برای نگاشتن این مطلب ازین چهار مأخذ نیز بهره برده شده است:

 

Pierre Louys,Les Chansons de Bilitis,Traduites du grec,Albin Michel Editeur,22,rue Huyghens,22-Paris,September 1932

School librarian puts the world straight on fake William Blake poem,The independent, Thursday20 June 2013,Richard Garner

A visit to william Blakes Inn, Nancy, Willard,Harcourt Brace,USA,1981

Oracle ThintQuest,Education Foundation,Personification Classics,two Sunflowers move in the Yellow room,William Blake

پایان

[ ۱۳٩٢/٤/٩ ] [ ۳:٤۳ ‎ب.ظ ] [ ]
درباره وبلاگ
امکانات وب